Yurt Dışı Yüksek Lisans/Doktora Sıkça Sorulan Sorular
Okuma ve yazma tutkusu, zihinsel keşif ve derinlemesine düşünme merakı, akademik dünyaya ilgi duyan birçok öğrencinin motivasyon kaynağıdır. Belki kahveniziyudumlarken post-Marksizm üzerine derin tartışmalar yapmayı seviyorsunuzdur. Ya da belki yalnızca akademik kariyerinizin bir sonraki sonraki adımı gibi göründüğü için yüksek lisans yapmayı düşünüyorsunuz.
Öğrencilerimiz, bu gibi farklı sebeplerle lisansüstü eğitime başvururlar. Bazıları için bu eğitim akademik ilgi alanlarını derinleştirme, bu alanlarda profesyonelleşme ve kariyer hedeflerine ulaşma fırsatıdır. Diğerleri için ise sadece iş ve eğlenceyi bir arada yaşama, boş zamanla profesyonel gelişimi harmanlama sürecidir. Ancak unutulmamalıdır ki bu yolun sağladığı fırsatlarla birlikte pek çok belirsizlik ve kaygı da vardır. Zira, sevgiyle verilen emek de hâlâ bir emektir ve yüksek lisans, sonunda istediğiniz hedefe ulaşamama ihtimaliyle karşılaşabileceğiniz uzun bir süreçtir.
Bu nedenle, lisansüstü eğitim ve akademik kariyer için zaman ve kaynak ayırmadan önce dikkatlice düşünmek gerekir. Özellikle, gelecekte ne yapmak istediğiniz konusunda net bir fikriniz yoksa, bu yolun sizin için uygun olup olmadığını sorgulamak önemlidir. Bazıları için lisansüstü eğitim kariyerin her alanında zenginleştirici bir deneyimken diğerleri için bu süreç, hayal kırıklığı ve mutsuzluğa neden olabilir.
Ancak eğer akademik dünyada uzun saatler boyunca yalnızca okuyarak ve yazarak düşünsel bir derinlik arayışında bulunmayı, sizi tatmin edici ve değerli bir deneyim olarak görüyorsanız lisansüstü eğitim, sizin için anlamlı bir seçenek olabilir.
Kısa cevap: Pek çok şey! Lisansüstü eğitimin geleneksel amacı, geleceğin üniversite profesörlerini yetiştirmektir. Ancak akademik iş piyasasının durumu, son derece zorlayıcı olagelmiştir. Resmî istatistikler, İngilizce alanında lisansüstü eğitim gören öğrencilerin yarısından daha azının akademide kalıcı bir iş bulabildiğini göstermektedir. Fakat bu veriler, akademik programlardan erken ayrılan öğrencileri dikkate almaz. Akademideki bu durumun kısa vadede iyileşmesi beklenmemekte, önümüzdeki on yılda daha da kötüleşmesi ön görülmektedir.
Bu koşullar altında lisansüstü öğrencileri dikkatlerini giderek daha çok, aldıkları diplomanın alternatif kariyer yollarında nasıl kullanılabileceğine odaklamaya başlamıştır: editörlükten gazeteciliğe, girişimcilikten dijital arşiv küratörlüğüne kadar birçok farklı alanda fırsatlar doğmaktadır. Bu eğilim hâlâ devam etmekle birlikte, akademisyenler alternatif kariyerlerin artık ikinci sınıf seçenekler olmadığını, aksine akademik yaşamdan daha tatmin edici olabileceği konusunda genel bir fikir birliğine varmıştır.
Lisansüstü eğitime başvurmadan önce, üniversite hocası olamama ihtimaline hazır olmalısınız. Beşeri bilimler alanında doktora yapmayı düşünenler, alternatif kariyer yollarını ne kadar erken keşfederse yüksek lisans eğitimlerinin daha verimli ve değerli bir deneyim olma olasılığı o kadar artar.
Tipik bir doktora programının ilk 2-3 yılında öğrenciler ders alırlar. Her yarıyılda genellikle üç ders alınır ve bu dersler oldukça kapsamlı okumalar içerir; genellikle bir büyük yazılı proje, yani yaklaşık 20 sayfalık bir araştırma makalesi gerektirir. Bu nedenle, lisansüstü eğitimde her dönem en az 60 sayfa yazmaya hazır olmalısınız.
Derslerin tamamlanmasının ardından öğrenciler, yeterlilik sınavlarına girerler. Genellikle yazılı ve sözlü bileşenlerden oluşan bu sınav, öğrencilerin 6-9 ay boyunca bağımsız olarak çalıştıkları okuma listelerine (genellikle yaklaşık 150 kitap) dayanır. Öğrenciler bu sınavları geçtiklerinde eğitim aldıkları alanda "yeterli oldukları" kabul edilir ve "doktor adayı" (ABD - "All But Dissertation," yani "tez hariç her şey tamam") statüsüne yükselirler. Bu aşamada, tez önerilerini hazırlamaya başlarlar ve sonunda, kitap uzunluğunda bir araştırma projesi olan doktora tezi üzerinde çalışmaya başlarlar.
Görüleceği üzere, her aşama geçildikçe öğrencilerden daha bağımsız bir şekilde çalışmaları ve kendi motivasyonlarını sağlamaları beklenir.
Genellikle öğrenciler, belirli bir entelektüel ilgi alanlarına sahip olduklarında Yüksek Lisans programlarına başvururlar. Ancak, bu ilginin onları daha uzun vadeli bir akademik araştırmaya yönlendirip yönlendirmeyeceğinden ya da Yüksek Lisans diplomasını, akademi dışında bir kariyer için bir sıçrama tahtası olarak kullanmak istediklerinden emin değillerdir. Diğer taraftan, doktora adayları genellikle kariyerlerini akademisyen olarak sürdürmeyi arzulayan öğrencilerdir.
Bununla birlikte, Avrupa ve Amerikan üniversitelerindeki yüksek lisans programları, özellikle yabancı uyruklu öğrencilere çok az mali yardım sunduğundan, bir yüksek lisans veya doktora programına başvurma kararı çoğu zaman maliyet açıdan da değerlendirilir. Doktora programları genellikle tam finansman sunar, ancak bu finansmanın miktarı ve şekli, programın özelliklerine bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. (Aşağıya bakınız.)
Tavsiye mektubu, bir öğrencinin lisansüstü başvurusunu desteklemek amacıyla, bir hoca veya akıl hocası tarafından yazılan gizli bir mektuptur. Bu mektup, hocaların öğrencilerini sadece transkript veya GRE puanlarıyla tanıtmak yerine, daha zengin bir şekilde tanıtmalarına olanak tanır. Hocalar, tavsiye mektubunu kullanarak, öğrencilerin lisans hayatları boyunca gösterdikleri akademik performansın yanı sıra, sınıfta nasıl bir varlık sergilediklerine, takım çalışmasına katılım ve liderlik becerilerine, hocalarıyla ve sınıf arkadaşlarıyla kurdukları ilişkilere dair yorumlar yapabilirler. Tavsiye mektuplarının amacı göz önünde bulundurulduğunda, bu mektupların akademik yetenekleriniz, yazma becerileriniz, ders süresince gösterdiğiniz gelişim ve ilerleme, entelektüel ilgi alanlarınız ve araştırma gündeminiz gibi konularda bilgi sahibi hocalar tarafından yazılması son derece önemlidir. Başka bir deyişle tavsiye mektubunu yazan hoca, öğrenciyi gerçekten tanıyorsa mektup amacına en iyi şekilde hizmet etmiş olur. Ayrıca, derslerine girdiğiniz ve akademik yazılarınızı yakından takip etme fırsatı bulan hocalardan alınan tavsiyeler de aynı derecede önemlidir.
Akademide pek çok unsur gibi, niyet mektubu da bir tür performans sergileme aracıdır. Bu bağlamda, niyet mektubu, aday öğrencinin yüksek lisans veya doktora programında başarılı olacağına, yani akademik bir tez projesi geliştirme ve bu projeyi başarıyla tamamlama potansiyeline sahip olduğuna başvuru komitesini ikna etmeyi amaçlayan bir metin olarak tanımlanabilir. Bu durumu daha ayrıntılı şekilde ele alalım.
İlk olarak niyet mektubu hazırlarken edebiyat sevgisi ve öğretmen ya da bilim insanı olma isteği gibi düşünceleri bir kenara bırakmak gereklidir. Bunun yerine, basitçe kim olduğunuzu, hangi kurumda eğitim aldığınızı ve hangi programa başvurduğunuzu net bir şekilde ifade etmekle başlayın.
İkinci olarak, entelektüel ilgi alanlarınızı, çalışmak istediğiniz akademik alanı ve yüksek lisans ya da doktora programında gerçekleştirmeyi amaçladığınız araştırma projesini kısa ve öz bir şekilde açıklayın. Bu oldukça zorlu bir görevdir; çünkü beş yıl sonra hangi konularla ilgileneceğinizi kestirmek güç olabilir. Ancak unutmamalısınız ki bu aşamada sizden tamamen şekillenmiş bir tez önerisi sunmanız beklenmemektedir. Fakülte üyeleri, mevcut durumda belirli bir entelektüel ilgi alanına sahip olup olmadığınızı ve bu alanın kuramsal, tarihi bağlamdaki önemini, ayrıca güncel akademik durumu kavrayacak düzeyde bir düşünsel derinliğe sahip olup olmadığınızı görmek istemektedirler. Bunu anlatmanın en verimli yolu, mezuniyet teziniz çerçevesinde gerçekleştirdiğiniz araştırmalardır. Fakat bu, ömür boyu bu araştırmaya bağlı kalmanız gerektiği anlamına gelmez; zira hocalar, entelektüel gelişiminizle birlikte ilgi alanlarınızın evrimleşebileceğini kabul etmektedirler.
Üçüncü olarak, lisans eğitiminiz boyunca gerçekleştirdiğiniz çalışmaların, sizi bu özel alana nasıl yönlendirdiğini özetleyin. Lisans deneyiminizi bir tür entelektüel öyküye dönüştürün ve bu süreçte özel ilgi alanınızın genel entelektüel gelişiminizle nasıl örtüştüğünü vurgulayın. Örneğin, 18. yüzyıl kurgusu üzerine yazdığınız bir makalenin, çağdaş İngiliz romanındaki düşüncelerinizi şekillendiren öyküsel ve toplumsal politikalarla aynı teorik meseleleri nasıl ele aldığını açıklayabilirsiniz. Ayrıca, konferanslara katıldıysanız ya da sunumlar yaptıysanız, bunları belirtin ve bu etkinliklerin araştırma projenizle ilişkisini tartışın. Bu öykü, kişisel yolculuğunuzun yaratıcı bir yeniden yapılandırması olabilir, ancak konuya duyduğunuz ilgiyi ve entelektüel çeşitliliğinizi sergilemek açısından önemli bir araçtır.
Son olarak, başvurduğunuz programın, araştırma projenizi nasıl geliştireceği konusunda bir açıklama yapın. Çalışmak istediğiniz öğretim üyelerini belirtin (tercihen, onların çalışmalarını inceleyip daha fazla bilgi edinmeyi hedeflediğiniz için bu programa başvurmuş olduğunuz anlaşılacaktır). Ayrıca, üniversitenin araştırmalarınızı destekleyecek olan kurumlarını (özelleşmiş programlar, kütüphane koleksiyonları, disiplinlerarası projeler gibi) tanımlayın. Bu, fakülteye, araştırma sürecinizde ödevinizi ciddi bir şekilde yerine getirdiğinizi gösterecektir. Ayrıca, mektubunuzu dikkatlice gözden geçirip yeniden düzenlemeyi unutmayın ve mümkünse danışmanınızdan geri bildirim alın.
Birçok lisansüstü eğitim birimi, yüksek lisans (MA) programları aracılığıyla finansal kaynak sağlamaktadır. Bu nedenle, MA programları genellikle doktora (PhD) programlarına göre daha pahalıdır. Bununla birlikte, PhD programları öğrencilere genellikle iş karşılığında harç muafiyeti ve burslar sunmaktadır. Öğrencinin burs karşılığında üstlenmesi gereken iş yükü (ders verme, yazılı içerik düzenleme, akademik projelere yardımcı olma gibi) programa bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Genel olarak prestijli ve üst düzey programlar, daha geniş çaplı maddi destekler sunmaktadır. PhD programlarına başvururken borca girmemenizi, yalnızca tam harç muafiyeti ve yaşam kalitenizi sürdürebileceğiniz yeterli bursları sağlayan programlara yönelmenizi tavsiye ederiz. Ayrıca, başvurmayı düşündüğünüz okulların bulunduğu bölgelerdeki yaşam maliyetlerini araştırarak okulun bursunun bu giderleri ne ölçüde karşılayacağını ön görmeniz önemlidir.
Bu soruya farklı açılardan yaklaşılabilir. Lisansüstü programlara başvurmak genellikle maliyetli bir süreçtir, bu nedenle başvurabileceğiniz okul sayısı bütçenizle doğrudan ilişkilidir. Ancak yaygın bir yöntem, en az 10 okul seçip başvuruları okulların akademik başarı sırasına ve sundukları maddi desteğe göre sıralamaktır.
Bir diğer yöntem ise araştırma alanınızla örtüşen akademisyenleri hedef alarak okul seçmektir. Bu akademisyenlere yönelik e-postalar göndererek sizinle ortak ilgi alanlarında ve araştırma sorularında çalışmayı isteyip istemediklerini öğrenebilirsiniz. Eğer ilgileniyorlarsa niyet mektubunuzda bu akademisyenle kurduğunuz kişisel iletişime vurgu yapmanız önemlidir. Bu yaklaşım, başvurunuzu daha güçlü kılarak kurduğunuz akademik ilişkileri öne çıkarır.
Birçok öğrenci lisans eğitimini bir alanda tamamladıktan sonra bazen farklı bir alanda lisansüstü eğitim almak isteyebilir. Bu durumda önemli olan, lisansüstü programları hakkında araştırmalarınıza erken başlamak ve başvurmak istediğiniz programların adaylardan beklediği temel “formasyon” hakkında mümkün olduğunca fazla bilgi toplamaktır. Genel olarak, eğer İngiliz Edebiyatı öğrencisiyseniz, ancak (örneğin) Siyasi Bilimler Yüksek Lisans Programı'na başvurmayı düşünüyorsanız hedeflediğiniz alanda deneyiminiz olduğunu (örneğin, siyasi bilim dersleri aldığınızı, bu derslerde başarılı olduğunuzu ve hatta bu alanda bir öğretim üyelerinden tavsiye mektubu aldığınızı) başvuru dosyanızda vurgulamanız önemlidir. Ayrıca, İngiliz Edebiyatı diplomanızın sizi neden Siyasi Bilimler programına yönlendirdiğini ve eğitiminizin sizi bu program için neden güçlü bir aday haline getirdiğini açıklamak için niyet mektubunuzda bu noktayı da ayrıntıyla ifade etmeniz gerekecektir.
